audyt energetyczny

Audyt energetycznym ma na celu określenie działań zmierzających do zmniejszenia zużycia energii, a tym samym obniżenia kosztów eksploatacji. Audyt wskazuje konkretne rozwiązań (techniczne, organizacyjne i formalne) wraz z określeniem ich opłacalności (np. okres zwrotu nakładów).

Audyt obiektów budowlanych można podzielić na następujące etapy:

Ø analiza aktualnego stanu budynku,
Ø weryfikacja przyjętych parametrów,
Ø przegląd możliwych usprawnień wraz z określeniem kosztów ich realizacji,
Ø obliczenie oszczędności wynikających z usprawnień,
Ø analiza ekonomiczna (opłacalność),
Ø harmonogram działań.

I. Analiza aktualnego stanu budynku

Jednym z pierwszych elementów określanych przy opracowywaniu audytu są koszty ogrzewania w warunkach średnich, które stanowią poziom odniesienia dla proponowanych przedsięwzięć energooszczędnych. Ustalana jest sprawność systemu grzewczego oraz sezonowe zapotrzebowanie na ciepło do ogrzewania w normatywnym sezonie grzewczym.

Sprawność systemu ogrzewania Na sprawność systemu grzewczego wpływają takie parametry jak:

Ø rodzaju źródła ciepła i sposobu jego wykorzystania,
Ø usytuowania i rodzaju grzejników,
Ø sposobu regulacji i sterowania systemem grzewczym,
Ø wielkości strat przy przesyłaniu ciepła.

Konkretne wartości ustalane są na podstawie dokumentacji, wizji lokalnej lub odpowiednich badań. Aby obliczyć zużycie energii w normatywnym sezonie grzewczym konieczne jest stworzenie szczegółowego bilansu strat i zysków ciepła. Straty ciepła w budynku wynikają z przenikania ciepła przez przegrody zewnętrzne oraz z podgrzewania napływającego z zewnątrz powietrza wentylacyjnego.
Ilość ciepła straconego przez przegrody zależy głównie od pola powierzchni przegród, ich właściwości termoizolacyjnych (współczynniki k) oraz różnicy temperatur. Dlatego też na podstawie projektu, obmiarów lub badań ustalane są niezbędne parametry dla ścian, stropodachu, podłogi na gruncie, a także okien i drzwi zewnętrznych.
Wielkość strat ciepła związanych z podgrzewaniem powietrza wentylacyjnego zależy od różnicy temperatur oraz ilości wymienianego powietrza. Konieczne jest więc ustalenie szczelności okien, a także rodzaju i stanu technicznego systemu wentylacji.

Zyski ciepła dzielimy na słoneczne i bytowe.
Zyski słoneczne są wynikiem efektu szklarniowego w każdym pomieszczeniu (promieniowanie słoneczne przenikające przez szyby zamienia się wewnątrz na ciepło). Aby je obliczyć dla wszystkich okien ustalana jest orientacja, zacienienie i zdolność przepuszczania promieniowania. Na podstawie lokalizacji obiektu określone są wieloletnie średnie natężenia promieniowania słonecznego.
Zyski bytowe wynikają z istnienia dodatkowych źródeł ciepła związanych z użytkowaniem budynku. Dla każdego pomieszczenia ustalana jest ilość zamieszkałych osób, moc i rodzaj oświetlenia, ilość i rodzaj urządzeń elektrycznych i gazowych.

Ocena stanu technicznego i eksploatacji obiektu
W części tej dokonywana jest ogólna ocena stanu technicznego budynku, jego urządzeń i instalacji, w celu ustalenia niezbędnych prac remontowych, niezależnie od problemów energooszczędności (np. nieszczelny dach, przemarzające ściany, zniszczona elewacja, niesprawny piec czy skorodowana instalacja c.o.).
Na podstawie wizji lokalnej wyszukiwane są przyczyny nadmiernego zużycia energii, nie wynikające z materii budynku i jego instalacji, lecz wypływające z niewłaściwej eksploatacji obiektu lub urządzeń.

II. Weryfikacja przyjętych parametrów

Aby ustalić czy przyjęte w poprzednim etapie parametry odpowiadają rzeczywistości dokonywana jest weryfikacja. Polega ona na porównaniu rzeczywistego zużycia energii w poprzednich sezonach grzewczych z zużyciem obliczeniowym przy założeniu warunków meteorologicznych panujących w porównywanych okresach. W przypadku gdy przyjęty model matematyczny budynku (wraz z systemem grzewczym) nie odpowiada rzeczywistości dokonywane są odpowiednie korekty, a w razie potrzeby dodatkowe badania, odkrywki, pomiary itp.

III. Przegląd możliwych usprawnień

Wyszukiwane są wszystkie możliwe do zrealizowania usprawnienia i przedsięwzięcia, których efektem będzie zmniejszenie kosztów ogrzewania. Działania te, możemy podzielić na:
Ø techniczne (np. docieplenie ścian, stropodachu, podłóg, uszczelnienie lub wymiana okien i drzwi, modernizacja systemu wentylacji, zastosowanie automatycznego regulacji źródła ciepła zaworów termostatycznych, zrównoważenia hydraulicznego instalacji, wymiana kotła, zmiana nośnika energii itp.),
Ø organizacyjne (np. przeszkolenie pracowników technicznych, służb konserwatorskich),
Ø formalno-prawne (np. wprowadzenie systemu rozliczania kosztów energii, podzielniki, zmniejszenie zamówionej mocy grzewczej).

W audycie proponowane są konkretne rozwiązania, dobrane w oparciu o szeroką znajomość rynku i fachową wiedzę.
Korzystając z oferty rynkowej lub/i kosztorysów ustalany jest koszt każdego przedsięwzięcia. W przypadku obiektywnej konieczności remontu, za koszty inwestycji energooszczędnej uznawane są tylko dodatkowe nakłady, przewyższające niezbędne wydatki.

IV. Obliczenie oszczędności z przedsięwzięć

Obliczenie oszczędności jakie wynikną z realizacji poszczególnych przedsięwzięć jest kluczowym elementem audytu. Oszczędność czyli różnica w opłatach za ogrzewanie przed i po zrealizowaniu usprawnienia wpływa na rentowność inwestycji.
Obliczenia prowadzone są na podstawie bilansu cieplnego obiektu, analogicznie jak w etapie pierwszym. Dla każdej inwestycji uwzględniana jest zmiana charakterystycznych parametrów – docieplenie ścian zmienia jej współczynnik k, zmiana kotła podnosi sprawność wytwarzania ciepła itd. Aby móc porównać wyniki, wszystkie obliczenia prowadzone są przy założeniu takich samych, standardowych warunków meteorologicznych i takich samych warunków panujących w pomieszczeniach (temperatury i zyski bytowe).
Dzięki takim obliczeniom, dla każdego przedsięwzięcia określony jest nie tylko koszt, ale również zysk jaki ona przyniesie. Znajomość kosztów i zysków jest punktem wyjścia do podejmowania decyzji o realizacji jakiejkolwiek inwestycji.

V. Analiza ekonomiczna (określenie opłacalności)

Celem analizy ekonomicznej jest uszeregowanie przedsięwzięć od najbardziej do najmniej opłacalnych. Analiza polega na porównywaniu kosztów i zysków (oszczędności) danej inwestycji. W oparciu o odpowiednie formuły ekonomiczne obliczane są wskaźniki, które mogą być wykorzystane jako kryteria opłacalności. Stosowane są zarówno kryteria uniwersalne zalecane przez Bank Światowy i UNIDO (okres zwrotu nakładów, NPV, IRR) jak też kryteria przeznaczone specjalnie dla inwestycji energooszczędnych. Najprostsze z kryteriów, okres zwrotu nakładów wskazuje okres czasu po jakim zwrócą się koszty inwestycji i przedsięwzięcie zacznie przynosić korzyści. Ostateczny wybór, jednego kryterium kwalifikującego inwestycje jako opłacalne, zależy od priorytetów inwestora, któremu może zależeć na najwyższej rentowności lub najkrótszym okresie zwrotu, bądź zaangażowaniu jak najmniejszych środków.
Analiza prowadzona jest z uwzględnieniem inflacji, stopy redyskontowej i prognozowanej stopy wzrostu cen energii.
W przypadku docieplenia na podstawie kryteriów opłacalności obliczana jest optymalna grubość termoizolacji.

VI. Określenie zalecanego zakresu prac

Po ustaleniu, które z działań są opłacalne określany jest optymalny zakres prac czyli komplet inwestycji zalecanych do realizacji. Dobór zakresu prac oparty jest głównie na kryteriach ekonomicznych, choć brane są pod uwagę również inne argumenty np. polepszenie komfortu cieplnego, zlikwidowanie przemarzania ścian, zwiększenie bezpieczeństwa czy niezawodności c.o., uproszczenie obsługi urządzeń, korzyści ekologiczne. Uwzględniane są także uwarunkowania techniczne oraz konieczność połączenia niektórych usprawnień, które dopiero w całości przyniosą spodziewane efekty.
Przy ustalaniu kolejności działań, brany pod uwagę jest fakt, że ograniczanie strat energii przez przegrody bez zapewnienia regulacji dostarczanej ilości ciepła zwykle nie przynosi spodziewanych efektów, gdyż prowadzi tylko do podwyższenia temperatur w pomieszczeniach i do usuwania nadmiaru ciepła (otwieranie okien).

VII. Harmonogram działań

Ostatnim elementem audytu energetycznego może być harmonogram działań, czyli lista czynności niezbędnych do zrealizowania zaleceń (np. opracowanie potrzebnej dokumentacji projektowej, uzyskanie odpowiednich decyzji i pozwoleń, przeprowadzenie przetargu, przygotowanie wniosku kredytowego itp.). W razie konieczności zalecany zakres prac dzielony jest na etapy i ustalane są terminy ich realizacji.

VIII. Uwagi końcowe

Należy zwrócić uwagę na bardzo ważny aspekt pracy audytora oraz relacje z inwestorem.
Nie należy niestety do rzadkości postawa inwestora, który próbuje narzucić audytorowi swój punkt widzenia traktując audyt jak „koncert życzeń”. Inwestor próbuje określać nie tylko zakres prac niezbędnych do uzyskania określonych efektów energetycznych ale także narzucić np. grubość docieplenia ścian i inne warunki technologiczne.
Pamiętać należy, że audytor w zakresie formy i treści audytu nie ma w zasadzie żadnego pola manewru. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 15 stycznia 2002 roku jednoznaczne określa parametry jakie musi spełnić audyt energetyczny.
Inwestorzy musza mieć także świadomość, że jeśli audytor będzie za bardzo uległy na ich sugestie audyt nie spełniający któregokolwiek z warunków zostanie odrzucony na etapie weryfikacji. Jest to równoznaczne z nie przyznaniem premii termomodernizacyjnej.